Slakken: nut in de tuin, signalen en holistisch beheer door het herinrichten van de omgeving

wat is het nut van slakken?

In dit artikel deel ik allereerst alle voordelen die de slak in de tuin, en in elk ecosysteem in het algemeen, met zich meebrengt en die haar zo nuttig maken.

Vervolgens stel ik voor om slakkenpopulaties te zien als indicatoren van de gezondheid van je bodem, en ga ik in op de verschillende “syndromen” die een overpopulatie van slakken kan aanduiden.

Tot slot verkennen we verschillende oplossingen om het onderliggende probleem aan te pakken dat verantwoordelijk is voor die overpopulatie!

Schimmels en slakken die BRF verteren

Voordat je verder leest: als je momenteel op zoek bent naar manieren om slakken in de tuin te beheren, raad ik je aan eerst het artikel in de miniatuur hieronder te lezen (“slakkenbestrijding”) en daarna pas terug te komen om dit artikel verder te lezen.

1. Wat is het nut van slakken in de tuin?

een slak breekt brf af

Waar dient de slak voor in de tuin?

De slak heeft, net als elk inheems levend wezen, een essentiële en onvervangbare plaats binnen een natuurlijk ecosysteem. Net zoals de bij in een andere sfeer, draagt de slak bij aan het evenwicht, de stabiliteit en de veerkracht van de biotoop waartoe ze behoort. Haar nut speelt zich op talloze vlakken af, die ik hierna toelicht:

a) Nut 1: de slak heeft een verteringsfunctie

humus die een bodem met een goed spijsverteringssysteem laat zien

De vertering van de cellulose van net afgestorven planten, voordat de andere organismen (insecten, springstaarten, …) in actie komen, is alleen mogelijk door schimmels en slakken. Alleen zij beschikken over dit verteringsvermogen.

Het is ook goed om te weten dat de vertering van organisch materiaal in het eerste stadium van ontbinding normaal gesproken grotendeels door schimmels wordt verzorgd.

Slakken maken dus deel uit van dat geheel van levende organismen die het spijsverteringssysteem van de tuin vormen. Een bodem met een goed werkend spijsverteringssysteem (de gespecialiseerde macro- en microfauna in voldoende aantal aanwezig) is een essentiële voorwaarde voor een kwaliteitsvolle bodem en zorgt voor een goede doorstroming van voedingsstoffen en mineralen naar onder meer de wortelstelsels van je planten (die zijn daardoor gezonder, minder gevoelig voor ziekten en productiever).

• Deze activiteit van het afbreken van organisch materiaal geeft hun een belangrijke rol in de regulering van pathogene schimmels. Bladeren die door dit soort schimmels zijn aangetast, worden namelijk bij voorkeur door slakken uitgekozen (men weet nog niet goed welke biochemische mechanismen aan deze detectie ten grondslag liggen). De slakken eten deze zieke bladeren op voordat de ziekteverwekker zich te sterk kan ontwikkelen, en met name voordat de versterkende verschijnselen optreden zoals het rotten en het oxideren van dit organisch materiaal. Maar bovenal verteren slakken de voortplantingssporen van deze pathogene schimmels!

b) Nut 2: de slak bewerkt de bodem

Een slak belucht en bewerkt de bodem

Slakken helpen de bodem te binden en te bevochtigen dankzij hun slijm (dat nodig is om zich te verplaatsen). Het aanmaken van dit slijm is namelijk mogelijk doordat de slak het omgevingsvocht opneemt, en vormt dus een omleiding van het water naar het bodemoppervlak.
Overdag, wanneer de slakken zich onder de grond verschuilen voor de droge lucht, dragen de kleine gangen die ze graven bij aan de beluchting van de bodem.

c) Nut 3: de slak speelt een rol in de vermenigvuldiging van mycorrhiza

mycorrhiza

(artistieke illustratie van het schimmelleven in de bodem)

Schimmels zijn haar favoriete voedsel, en omdat de slak de sporen van schimmels niet verteert (behalve die van de overgrote meerderheid van pathogene schimmels!), scheidt ze deze weer uit in haar uitwerpselen. Het milieu dat door de uitwerpselen van de slak wordt gevormd, is namelijk zeer gunstig voor het uitgroeien van deze sporen tot schimmels (men kan verwijzen naar het verhaal « over truffels en slakken » van Hervé Coves, dat dit heel goed illustreert).

Door op deze manier schimmelsporen te verspreiden, zijn slakken belangrijke spelers in de ontwikkeling en de vermenigvuldiging van mycorrhiza. Deze mycorrhiza zijn symbioses tussen de wortels van planten en schimmels uit de rhizosfeer van de bodem, essentieel voor de plant (nematoden en protozoa voeden zich met de schimmels, en de uitwerpselen van die eerste voeden de plant) en voor de bodem in het algemeen.

II. Slakken als indicator van de gezondheid van je bodem

anti-slak

Voorwaarde: zoals we in het eerste deel hebben gezien, is het hier van belang te onthouden dat:

- Slakken en bepaalde schimmels de enige organismen zijn die de cellulose van planten kunnen afbreken in het eerste stadium van ontbinding.
- In een evenwichtige omgeving deze afbraak grotendeels door schimmels wordt verzorgd.
- Schimmels zich voornamelijk met lignine voeden, dat in grote hoeveelheden in hout aanwezig is.
- De bodemschimmels een van de favoriete voedingsbronnen van slakken zijn.

1.De bodemschimmels zijn niet in voldoende hoeveelheid aanwezig:

mycorrhiza

Gevolgen:

Het organisch materiaal in het eerste stadium van ontbinding zal niet voldoende worden verteerd, en daarom zullen de slakken ter plaatse arriveren om dit tekort op te vangen (zie hieronder voor meer informatie hierover).
Aangezien het favoriete voedsel van slakken (schimmels) niet meer in de bodem aanwezig is, maakt een evenwichtige verdeling tussen een voeding op basis van bodemschimmels en organisch materiaal in begin van ontbinding plaats voor een concentratie van de buikpotigen op het verteren van dit organisch materiaal (de slakken zullen je planten gretiger aanvallen).

2. Het organisch materiaal in het eerste stadium van ontbinding is in te grote hoeveelheid aanwezig:

(en de aanvoer van dit materiaal is recent, gebeurt niet volgens een continuïteit, zoals dat wel het geval is in een natuurlijk ecosysteem zoals een bos)

een koude oppervlaktecompostering

Gevolg:

De schimmels alleen zullen het niet kunnen verteren, en zij zullen dan op natuurlijke wijze worden aangevuld door een komst van slakken: het « voedsel » dat niet door de schimmels wordt geconsumeerd, is beschikbaar voedsel voor de slakken, die zich dus in grotere hoeveelheid zullen voortplanten. De aanwezigheid van een soort in een omgeving wordt namelijk op natuurlijke wijze gereguleerd door de verhouding « hoeveelheid voedsel beschikbaar voor deze soort » / « hoeveelheid roofdieren van deze soort »

3. Integendeel, een gebrek aan organisch materiaal in begin van ontbinding, in de bodem

(Te veel wieden bijvoorbeeld)

Gevolgen:

Afname van het aantal schimmels in de bodem, het favoriete voedsel van slakken (minder voedsel)
Niet genoeg plantaardige « prooien » meer als alternatief voor je planten, voor de slakken

4. Je mulchlaag is te vochtig:

Mulch tussen rijen sla

Gevolg:

Het bevordert de aanwezigheid van slakken en hun verplaatsingen (vocht is nodig voor hun aanmaak van slijm)

5. Een gebrek aan natuurlijke roofdieren:

een loopkever, roofdier van slakken

Gevolg:

Roofdieren zijn essentieel om het aantal slakken duurzaam te reguleren binnen een ecosysteem. Volgens de relatie « prooien » / « roofdieren » zullen zij zich des te meer ontwikkelen (voortplanten) naarmate er meer slakken zijn, wat hun aantal actief reguleert.

III. Hoe breng je de omgeving op de lange termijn weer in evenwicht?

(belangrijkste actiemiddel van het holistische beheer van slakken)

Elk antwoord wordt gegeven met verwijzing naar elk symptoom (weergegeven door het bijbehorende sectienummer) dat in deel II is gedefinieerd.

1. Regulering van slakken door (holistische) herinrichtingen als antwoord op de symptomen van sectie 1 deel II: te geringe aanwezigheid van schimmels.

brf voor het holistische beheer van slakken

Op korte termijn:

Voed de slakken met oppervlaktecompostering (ik heb hierover een specifiek artikel geschreven hier!) of dankzij offerplanten die speciaal voor hen worden geplant en waaraan zij de voorkeur zullen geven.
Bescherm je gevoeligste planten met anti-slakkenbarrières (of afwerende planten) die doeltreffend maar ongevaarlijk zijn (zowel voor de slakken als voor het bodemleven): als het onderwerp je interesseert, zijn deel 4 en 5 van Slakkensectie van de website daaraan gewijd. .

Op lange termijn:

Bevorder de duurzame herinstallatie van de bodemschimmels. Daarvoor stelt Hervé Coves voor om lignine (het belangrijkste voedsel van schimmels, zoals gezien in deel I) opnieuw in de omgeving te introduceren. Een goede oplossing daarvoor is om BRF in de tuin in te brengen (door er bijvoorbeeld mee te « mulchen »). Op korte termijn bevordert dit de ontwikkeling van slakken (we zitten hier namelijk in punt 2 van deel II), maar op lange termijn zullen de schimmels zich weer in groten getale vestigen, wat het systeem opnieuw in evenwicht brengt (oplossing van de twee deelproblemen van deel 1), en waarschijnlijk zal het aantal slakken zich stabiliseren en uiteindelijk afnemen.
Bevorder daarnaast de vestiging van de natuurlijke roofdieren.

2. Regulering van slakken door (holistische) herinrichtingen als antwoord op de symptomen van sectie 2 deel II: te veel organisch materiaal

oppervlaktecompost in kleine hoeveelheid voor de slakken

Het komt erop aan de hoeveelheden van dit organisch materiaal die op het bodemoppervlak aanwezig zijn te verminderen:

Ofwel een deel van dit organisch materiaal uit het systeem halen, om het in kleine doses opnieuw in te brengen, met het oog op de lange termijn
Ofwel deze hoeveelheid organisch materiaal vervangen door een materiaal dat rijk is aan lignine, zoals BRF, dat ook hier in kleine doses wordt ingebracht om de slakkengolven te vermijden die dit tijdens de eerste seizoenen kan veroorzaken.
Je kunt daarnaast ook de algemenere methoden van sectie 1 toepassen.

3. Regulering van slakken door (holistische) herinrichtingen als antwoord op de symptomen van sectie 3 deel II: te weinig organisch materiaal

een tuin met hoog gras die niet gewied is

In dat geval gelden dezelfde antwoorden als bij sectie 1. Probeer daarnaast de gewiede percelen te verkleinen (en vooral nooit gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken!).

4. Regulering van slakken door (holistische) herinrichtingen als antwoord op de symptomen van sectie 4 deel II: een te vaak vochtige strooisellaag

Probeer ‘s ochtends te gieten in plaats van ‘s avonds (waarbij het vocht gedurende de nacht behouden blijft, de actieve periode van de slakken); de resultaten kunnen al snel zichtbaar zijn!
Til af en toe (in het vroege voorjaar, wanneer de slakken zeer actief zijn) de mulchlaag van je moestuin op, die de neiging heeft al het vocht vast te houden.

5. Regulering van slakken door (holistische) herinrichtingen als antwoord op de symptomen van sectie 5 deel II: gebrek aan natuurlijke roofdieren

hoop dorre bladeren egel

De vestiging van de natuurlijke roofdieren bevorderen:

Vind in deel V van deze synthese de verschillende natuurlijke roofdieren van slakken (egel, loopkevers, padden…), en tips om ze in de tuin te verwelkomen.

Conclusie:

De slak is een levend wezen dat essentieel is voor het evenwicht van natuurlijke ecosystemen, waarbinnen haar aantal zich op natuurlijke wijze reguleert. Omdat je tuin een wijziging is van een oorspronkelijke natuurlijke biotoop, is het normaal dat de slakkenpopulaties die zich daar seizoensgebonden ontwikkelen, je ontregeld lijken. Om terug te keren naar een evenwicht, is het essentieel om op de lange termijn te werken, door een volledige herstructurering van de omgeving.

Bedankt dat je de tijd hebt genomen om te lezen 😊, ik hoop dat dit artikel je heeft geïnteresseerd en je dingen heeft geleerd die je nuttig vindt. Aarzel niet om me in de reacties te laten weten wat je ervan denkt, ik sta open voor alles wat je met me wilt delen, want dat kan dit document alleen maar verrijken. Stuur me je ideeën, dan vul ik dit artikel met plezier aan, zodat het zo volledig mogelijk is.

Bronnen:

Le manuel des jardin agroécologiques, de Terre et Humanisme
De lezing van Hervé Coves over het holistische beheer van slakken
https://permaforet.blogspot.com/2014/07/cultiver-avec-les-limaces-et-les.html
https://catoire-fantasque.be/limace/#:~:text=Les%20limaces%20ont%20%C3%A9galement%20besoin,%C3%A0%20l’avant%20du%20pied.&text=Si%20la%20nourriture%20est%20abondante,en%20profondeur%20dans%20la%20terre.

Verwant artikel:

Een doeltreffend grootmoedersmiddel tegen slakken.

Je anti-slakkenbarrière maken (of kopen)

holistisch beheer van slakken Herve Coves

De informatie in dit artikel is geselecteerd en geverifieerd volgens de criteria die zijn vastgelegd in ons redactioneel handvest.

Klaar met slakken. Voorgoed. Vanaf dit seizoen.

Test bij u thuis de koperen slakkenbarrière die ik heb ontworpen: het slakkennet.

Voor mij heeft het alles veranderd. Ik kan eindelijk sla, kool, aardbeien en pompoenfamilie kweken zonder de haren uit mijn hoofd te trekken.

Twijfel niet: het is een investering (koper is duur), maar u wint er waarschijnlijk een hoop tijd mee!

Ik ben er zó zeker van dat het werkt, dat ik u een krankzinnige garantie aanbied: u test het net 30 dagen lang thuis uit. Werkt het niet zo goed als in uw stoutste dromen, dan krijgt u uw geld terug!

Kortom: het is logischer om nu niet te twijfelen, maar pas zodra u het net heeft ontvangen!

Klik hier om het slakkennet te ontdekken