Amfibieën naar de tuin lokken, deze natuurlijke vijanden van slakken
Padden, kikkers, watersalamanders en salamanders: welke daarvan kun je in de tuin tegenkomen, en welke rol kunnen ze spelen in het beheer van een slakkenpopulatie, als natuurlijke vijanden van deze weekdieren? (En als alternatief voor de zogenaamde natuurlijke slakkenbestrijders.) Welke gevaren kunnen hen in de tuin bedreigen? Hoe ontwerp en leg je je vijver stap voor stap aan? Hoe creëer je veilige, koele schuilplaatsen waar deze amfibieën zich beschut voelen?
In dit artikel probeer ik deze vragen nauwkeurig te beantwoorden, met het oog op een beheer van slakken in een permacultuurtuin.
Voordat we beginnen: als het je interesseert, hier is het artikel over alle natuurlijke vijanden van slakken.
Als u mijn blog ontdekt, heeft u waarschijnlijk last van slakken in uw tuin.
U zou wellicht heel geïnteresseerd zijn in de koperen slakkenbarrière die ik heb ontworpen .
Voor mij heeft het alles veranderd. Ik kan eindelijk sla, kool, aardbeien en pompoenfamilie kweken zonder de haren uit mijn hoofd te trekken.
Twijfel niet: het is een investering (koper is duur), maar u wint er waarschijnlijk een hoop tijd mee!
Welke amfibieën zijn natuurlijke vijanden van slakken?
Hoewel de larven van amfibieën grotendeels planteneters zijn, zijn de volwassen dieren wel degelijk vleeseters. Padden en kikkers, maar ook watersalamanders en salamanders, die minder vaak voorkomen, voeden zich allemaal met slakken en helpen om hun populatie in de tuin actief te reguleren.
Padden kunnen vrij grote naaktslakken en kleine slakken eten, terwijl kikkers, watersalamanders en salamanders nuttig zijn omdat ze de kleinere slakken eten, evenals hun eieren. Deze amfibieën zijn ook erg nuttig voor het reguleren van talrijke andere insecten in de tuin. Het is ook goed om te weten dat padden, kikkers en watersalamanders grotendeels ‘s nachts actief zijn, net als slakken.
De verschillende padden die in Frankrijk voorkomen:
Het is de gewone pad (bufo bufo) die je het vaakst in de tuin zult tegenkomen.
Maar er bestaan meer dan 500 verschillende soorten padden in de wereld, en meer dan een dozijn soorten in Frankrijk.
Het is dus niet uitgesloten dat je een pad van een van deze soorten tegenkomt: vroedmeesterpad, Corsicaanse geelbuikpad, beschilderde schijftongkikker, Sardijnse schijftongkikker, geelbuikvuurpad, rugstreeppad, gewone pad, doornpad, groene pad, groene pad, Bufotes balearicus, knoflookpad, mespoot, of gewone modderkruiper. Voor een overzicht van deze verschillende soorten vind je hier de Wikipediapagina over amfibieën.
De kikkers die vaak in de tuin voorkomen
De bruine kikker, de heikikker, de groene kikker en de boomkikker zijn de meest voorkomende soorten in Frankrijk, en die je dus het vaakst zult tegenkomen. Heb je een kikker gezien die tot geen van deze soorten behoort, dan kun je proberen die terug te vinden via deze speciale Wikipediapagina.
De watersalamanders
Er zijn 5 soorten watersalamanders in Frankrijk die je in de tuin kunt tegenkomen, afhankelijk van je locatie: de marmersalamander, de kamsalamander, de kleine watersalamander, de alpenwatersalamander en de vinpootsalamander. Voor meer informatie over hen, en om een exemplaar te identificeren, raad ik je aan de link te gebruiken die ik in de vorige alinea noem.
De salamanders
In de tuin kun je verschillende soorten salamanders tegenkomen, afhankelijk van de regio waarin je woont: de vuursalamander, de alpensalamander, de Corsicaanse salamander en de salamander van Lanza. Om een exemplaar te identificeren, raad ik je dezelfde Wikipediapagina aan die hierboven is genoemd.
Houd er rekening mee dat als je het geluk hebt om watersalamanders en salamanders in je tuin te hebben, dit vaak een teken is van een zeer rijke biodiversiteit en van een goed bewaarde omgeving. Een tuin die de principes van de permacultuur respecteert, is normaal gesproken geschikt om ze te ontvangen, maar daar gaan we verderop dieper op in.
Hoe lok je amfibieën naar de tuin?
Om amfibieën naar de tuin te lokken, zodat ze je kunnen helpen bij de slakkenbestrijding, moet je die voor hen inrichten door eventuele gevaren weg te nemen, een geschikte voortplantingsplek (vijver) te creëren en kleine zones aan te leggen waar deze amfibieën beschut kunnen zijn.
De risicozones
Let op als je keldertrappen hebt, of als je tuin zich in de buurt van een weg bevindt.
In het eerste geval, als amfibieën die per ongeluk afdalen, zitten ze daar gevangen, en zonder water of voedsel zullen ze snel uitdrogen en sterven. Zorg er dan, indien mogelijk, voor dat je op de doorgang iets plaatst dat als verplaatsbare lage barrière kan dienen, om te voorkomen dat ze passeren. Je kunt ook kleine bakjes met noodwater en -voedsel onder aan de trap zetten, zodat ze kunnen overleven tot je ze opmerkt.
Als je tuin zich in de buurt van een weg bevindt, is de meest doeltreffende oplossing om de doorgangen te barricaderen die er toegang toe geven. Daarvoor is het gebruik van kippengaas perfect geschikt.
De huisdieren als roofdieren
Let ook op je katten en honden, als je die hebt. Deze -vooral de katten- kunnen ze vaak storen, maar vooral doden door ermee te spelen. En zelfs voor henzelf kan dat fataal zijn: salamanders en sommige padden hebben klieren waarmee ze bij een aanval gifstoffen op hun huid kunnen afscheiden. In het beste geval geeft dit een sterke bittere smaak, in het ergste geval kan het hen doden.
De pesticiden en slakkenbestrijders
Het gebruik van pesticiden kan vaak fataal blijken voor amfibieën. Dit soort behandeling is uit den boze als je de biodiversiteit in zijn geheel niet wilt vernietigen. Hoe dan ook, als je tuiniert volgens de principes van de permacultuur, stelt deze vraag zich niet eens.
Verban ook de slakkenbestrijders (natuurlijk of niet) die gevolgen hebben voor hun natuurlijke vijanden: ik denk daarbij in het bijzonder aan slakkenkorrels en biervallen. Lees waarom helemaal aan het einde van Slakkensectie van de website.
Hoe leg je een vijver aan voor de voortplanting en de duurzame vestiging van amfibieën
Amfibieën worden in het water geboren en groeien er op. Als volwassen dier blijft de aanwezigheid van een waterpunt -dat voorkomt dat ze uitdrogen- noodzakelijk voor de aanwezigheid van kikkers, watersalamanders en salamanders, en in mindere mate voor die van padden, voor wie een vochtig en schaduwrijk hoekje prima volstaat (maar voor de voortplanting heeft hij wel een waterpunt nodig).
Als je thuis geen natuurlijk waterpunt hebt, is het aanleggen van een vijver het beste middel om al dit kleine grut naar je tuin te lokken.
Welke plek voor de vijver?
Je vijver moet, indien mogelijk, iets lager dan je terrein worden aangelegd (om de afstroming van water ernaartoe te bevorderen bij regen), op een vlakke, open en lichte zone. Ik raad je aan de contouren van je vijver uit te tekenen voordat je begint te graven.
Het ontwerp van de oever
Bij het ontwerp van je vijver is er één regel die je absoluut moet volgen als je kikkers, padden, watersalamanders en salamanders wilt verwelkomen: minstens een derde van je oever moet glooiend aflopen, om de toegang voor deze amfibieën mogelijk te maken.
Welke diepte voor de vijver?
Je vijver moet minstens 1 meter 20 diep zijn, om te voorkomen dat hij in de wintermaanden bevriest: sommige amfibieën blijven namelijk tijdens dit seizoen in de vijver. Als je op een vrij grote hoogte woont, is 1 meter 50 diepte verstandiger.
Hoe graaf je de vijver uit en maak je hem waterdicht?
Afhankelijk van de grootte van de vijver die je wilt uitgraven, kun je dit ofwel met de schop op eigen kracht doen, ofwel per dag een kleine graafmachine huren die je van grote dienst zal zijn.
Om je vijver waterdicht te maken, heb je een waterdicht zeil of liner nodig, bestemd voor dit soort gebruik, dat je in de meeste grote bouwmarkten kunt vinden. Als je een uitzonderlijk kleirijke bodem hebt (bentonietklei in het bijzonder, die de beste waterdichtheid biedt), kun je het zonder zeil proberen door de grond van de bodem en de randen vooraf goed nat te maken en aan te stampen, en er de grovere elementen uit te halen. Maar het waterverlies zal dan toch waarschijnlijk groter zijn.
Welke planten kiezen voor de vijver en hoe plant je ze?
De aanwezigheid van planten rond -en in- je vijver is essentieel voor de ontwikkeling van leven rond dit waterpunt. Ze maken de ontwikkeling van de microfauna mogelijk, die de macrofauna aantrekt, waarna de natuurlijke vijanden van slakken (kikkers, padden, watersalamanders en salamanders) zich tegoed doen (ze zijn met name gek op bepaalde kleine ongewervelden die deze macrofauna vormen).
Deze planten zijn ook zeer gewaardeerde eiafzettingsdragers voor de amfibieën.
Tot de planten die het meest geschikt zijn om bij een vijver aan te brengen behoren: bies, riet, lisdodde en liesgras, vooral voor de oeverzones, evenals fonteinkruid en waterlelie voor de binnenkant van het bassin. Je kunt deze planten in de meeste grote tuincentra vinden.
Het planten van de oeverbeplanting is vrij klassiek, want de grond is direct toegankelijk. Voor de planten van “open water” zijn er twee oplossingen:
- Ofwel breng je, vóór het vullen met water, een laag rijke grond van 20 cm aan boven het zeil of de kleilaag.
- Ofwel laat je de planten in pot op de bodem van het bassin staan, maar dan moet je controleren of de plant groot genoeg is om het licht net onder -of buiten- het water op te vangen.
Is het beter om een filterpomp te plaatsen, of het water gewoon te laten circuleren?
De amfibieën geven de voorkeur aan waterpartijen zonder beweging, en het water hoeft helemaal niet gefilterd te worden: integendeel, talrijke kleine organismen zouden dan uit het bassin-systeem kunnen verdwijnen. Het is dan beter om geen filterpomp te plaatsen en het water niet te laten circuleren.
Schaadt het verwelkomen van vissen de aanwezigheid van de amfibieën?
Ja, voor de meeste: goudvissen en koikarpers eten de eieren en larven van amfibieën. Je kunt ze beter niet in de vijver introduceren als je de amfibieën duurzaam in de tuin wilt vestigen, en als je wilt dat ze je helpen om de aanwezige slakkenpopulatie te reguleren. Je kunt er toch guppy’s proberen in te zetten, die de meeste larven niet kunnen eten (behalve de allerkleinste), en die later zelfs een prooi voor de kikkers zullen vormen. Weet hoe dan ook dat de larven, net als guppy’s of andere vissen, de muggenlarven eten!
Schuil- en beschermingszones creëren voor de amfibieën als natuurlijke vijanden
De algemene inrichting van de tuin
Net als bij het verwelkomen van de meeste nuttige dieren en insecten is het eerste wat je moet doen: je haag en je gazon minder maaien, de dode bladeren minder opruimen, … kortom, het leven van de tuin zijn loop laten gaan. Amfibieën vinden namelijk graag beschutte hoekjes waar ze zich kunnen verstoppen en koel kunnen blijven, en dat trekt vooral de insecten aan, het geliefde voedsel van de amfibieën.
Je kunt een bloemenweide aanleggen, die talrijke insecten zal aantrekken waar de amfibieën zich tegoed aan doen.
Het is zelfs mogelijk om kleine tuinverlichting net boven de grond te plaatsen, die de nachtvlinders en andere nachtelijke insecten aantrekt, die padden en kikkers met plezier zullen eten.
Schuilplaatsen creëren voor de amfibieën
Naast een vijver is het belangrijk om schuilplaatsen te creëren waar de kikkers, de padden, de watersalamanders en de salamanders koel en veilig kunnen zijn.
Voor de padden, die niet erg veeleisend zijn, kan een simpele omgekeerde terracotta pot (die wel een opening laat) prima volstaan. Anders zijn in het algemeen een grote hoop takken, een hoop dode bladeren, een hoop houtblokken, of een steenhoop zeer gewaardeerd door de amfibieën. Je kunt ook een cairn bouwen, die bijzonder gewaardeerd wordt en de vochtigheid zeer goed vasthoudt. Graaf daarvoor een gat van ongeveer 1 vierkante meter en 20 centimeter diep. Vul het vervolgens met zanderige grond. Stapel ten slotte de cairn op door er zoveel mogelijk stenen in te plaatsen, voor een ideale hoogte van 1 m tot 1,5 m. Speel met de grootte van de stenen om talrijke schuilplaatsen van uiteenlopende afmetingen te creëren, tot grote vreugde van zowel de kleine als de grote padden, kikkers, watersalamanders of salamanders! Bouw de cairn vlak bij je vijver, en de algemene kakofonie zal van hun vreugde getuigen!
Conclusie:
De amfibieën zijn, zoals je hebt kunnen zien in de video’s die ik bij het artikel heb gevoegd, goede bondgenoten voor het beheer van slakken in de tuin, als natuurlijke vijanden van deze laatste.
Om ze daar te verwelkomen, moet je ervoor zorgen dat elk gevaar verdwijnt en er passende ruimtes worden ingericht, wat gepaard gaat met het aanleggen van een vijver en het creëren van veilige, koele schuilplaatsen!
Als je denkt dat het verwelkomen van amfibieën niet voldoende zal zijn om je slakkenprobleem in de tuin te reguleren, vind je op mijn site alle bestaande methoden om de weekdieren in de moestuin op een verantwoorde manier te beheren, zonder de essentiële rol uit het oog te verliezen die ze daar spelen!
De informatie in dit artikel is geselecteerd en geverifieerd volgens de criteria die zijn vastgelegd in ons redactioneel handvest.
Gerelateerde artikelen
Klaar met slakken. Voorgoed. Vanaf dit seizoen.
Wetenschappelijke bibliografie
- Om verder te lezen: Molina, J. (1998). Typologie des mares de Roque-Haute. Ecologia Mediterranea, 24(2), 207-213.
Gerelateerde artikelen
